روزی مشتاق استقرار راه‌حل‌های L2 بودند، چرا اکنون به شبکه اصلی اتریوم بازمی‌گردند؟

مقیاس‌پذیری اتریوم در حال بازنویسی منطق زیربنایی است و روایت زمانی داغ Rollup اکنون با بازنگری مواجه شده است.

نوشته ویلیام ام. پیستر، Bankless

گردآوری توسط Saoirse، Foresight News

سرویس نام اتریوم (ENS) به‌تازگی بزرگ‌ترین ارتقای تاریخ خود را تکمیل کرده است. نکته قابل توجه این است که این ارتقا مستقیماً روی شبکه اصلی اتریوم مستقر شد، نه روی یک شبکه لایه ۲ که سال‌ها در حال آماده‌سازی بود.

روز سه‌شنبه، ۲۷ اکتبر، ENS v2 رسماً روی L1 راه‌اندازی شد. با این حال، حدود نه ماه پیش از آن، ENS already Namechain، زنجیره Rollup که در ابتدا قرار بود میزبان این ارتقا باشد، را کنار گذاشته بود.

ENS یک مورد منفرد نیست. در طول یک سال گذشته، شمار فزاینده‌ای از پروژه‌ها انتخاب کرده‌اند که از شبکه‌های لایه ۲ خارج شوند، برنامه‌های ساخت L2 اختصاصی خود را به تعویق بیندازند، یا زنجیره‌های اختصاصی راه‌اندازی‌شده را تعطیل کنند و قراردادهای اصلی خود را به اتریوم L1 بازگردانند.

به طور خلاصه، این موجی از بازگشت به شبکه اصلی است.

زمینه زیربنایی این روند: سقف Gas اتریوم (میزان محاسباتی که یک بلوک واحد می‌تواند حمل کند) در سال ۲۰۲۵ از ۳۰ میلیون به ۶۰ میلیون افزایش یافت و در نتیجه کارمزد تراکنش‌های L1 به شدت کاهش یافت.

اتریوم سقف Gas بلوک را در سال ۲۰۲۵ به صورت مرحله‌ای از ۳۰ میلیون به ۶۰ میلیون افزایش داد، و در همین حال رویدادهای کلیدی مانند پست Synthetix، مقاله ویتالیک، و راه‌اندازی ENS v2 روی L1 را علامت‌گذاری کرد؛ ارتقای Glamsterdam already در شبکه آزمایشی Sepolia به سقف Gas ۲۰۰ میلیون رسیده است، اما تاریخ راه‌اندازی شبکه اصلی هنوز نامشخص است.

در همین حال، هزینه ساخت یک زنجیره عمومی از صفر بسیار بالا بوده است. تنها در همین ماه، دو شبکه لایه ۲، Blast و Abstract، در فاصله چهار روز از یکدیگر تعطیلی خود را اعلام کردند.

بیایید تصویر کامل را مرور کنیم، با شروع از این آخرین دومینوی سقوط‌کرده.

چرا ENS تصمیم گرفت روی اتریوم بماند

همان‌طور که همه می‌دانید، ENS می‌تواند آدرس‌های طولانی کیف پول را به نام‌های دامنه قابل خواندن و قابل به‌خاطرسپاری مانند "william.eth" تبدیل کند.

ENS v2 بازسازی کامل کل پروتکل است. به زبان ساده، هر دامنه ENS اکنون می‌تواند یک سیستم ثبت مستقل برای زیردامنه‌های خود ایجاد کند؛ دارندگان دامنه کنترل دسترسی دقیق‌تری به دست می‌آورند و می‌توانند کارمزدهای مرتبط را با استفاده از استیبل‌کوین‌هایی مانند USDC پرداخت کنند.

اما قابل بحث‌ترین جنبه این مقاله این است که v2 کجا مستقر شد. در ماه مه ۲۰۲۴، من "شروع کار با ENS v2" را نوشتم و برنامه ENS Labs برای انتقال پروتکل به یک شبکه لایه ۲ را معرفی کردم که بعداً به صورت Rollup اختصاصی — Namechain — محقق شد. در آن زمان، من معتقد بودم این ارتقا ممکن است فاز جدیدی را برای فراگیر شدن ENS باز کند.

ENS v2 واقعاً فاز جدیدی را باز کرد — فقط نه روی L2. در ۶ فوریه، بنیان‌گذار ENS، نیک جانسون، تغییر مسیر را توضیح داد: "اتریوم L1 در حال مقیاس‌پذیری است، و بسیار سریع‌تر از آنچه بیشتر مردم دو سال پیش انتظار داشتند."

واقعیت‌ها این را تأیید می‌کنند: همراه با مقیاس‌پذیری اتریوم، هزینه Gas ثبت دامنه ENS در طول یک سال گذشته ۹۹٪ کاهش یافته است. علاوه بر این، نیک استدلال کرد که شبکه‌های لایه ۲ مفروضات اعتماد اضافی را معرفی می‌کنند که روی خود L1 وجود ندارند.

ویتالیک بوترین نیز در همان روز علناً این تصمیم را تأیید کرد: "این یک تصمیم عاقلانه است!"

دومینوها یکی پس از دیگری سقوط می‌کنندENS جدیدترین عضو این «فهرست بازگشت» است، اما به هیچ وجه نخستین آن نیست.

خلاصه‌ای از پروژه‌هایی که در طول سال ۲۰۲۶ از شبکه‌های لایه ۲ (یا لایه ۲های خودساخته‌ای که در ابتدا برنامه‌ریزی شده بود) به مِین‌نت اتریوم بازگشتند، با ذکر پلتفرمی که از آن مهاجرت کردند، زمان‌بندی و پیشرفت مهاجرت.

سینتتیکس از پیشگامان این حرکت بود. این پروژه از نخستین پروژه‌هایی بود که در سال ۲۰۲۱ روی یک رول‌آپ اتریوم راه‌اندازی شد، اما در ژوئن ۲۰۲۵ مقاله‌ای با عنوان «لایه ۲ها مرده‌اند، زنده باد اتریوم» منتشر کرد که مستقیماً به نقاط دردناکی مانند تکه‌تکه شدن نقدینگی اشاره داشت.

سینتتیکس سپس در تابستان همان سال به‌تدریج استقرارهای لایه ۲ خود را برچید و صرافی جدید قراردادهای آتی دائمی آن در دسامبر روی لایه ۱ راه‌اندازی شد. کِین واریک، بنیان‌گذار آن، بعداً اعتراف کرد: «دو سال را صرف ترویج روایت لایه ۲ کردم، اما آن مسیر برای سینتتیکس جواب نداد، بنابراین بازگشت به مِین‌نت را انتخاب کردیم.»

سپس در فوریه، ویتالیک بوترین مقاله‌ای منتشر کرد و استدلال کرد که هرچند خود لایه ۱ به مقیاس‌پذیری ادامه می‌دهد، مسیر شبکه‌های لایه ۲ به سوی تمرکززدایی کامل بسیار کندتر و دشوارتر از آنچه در ابتدا تصور می‌شد است. او نتیجه گرفت که چشم‌انداز اولیه شبکه‌های لایه ۲ و جایگاه آن‌ها در اکوسیستم اتریوم دیگر پابرجا نیست.

و سه روز بعد، ENS پروژه Namechain را متوقف کرد.

در تابستان امسال، Superseed به نمونه معمول دیگری تبدیل شد. مکانیزم اصلی اولیه آن بر کارمزدهای زنجیره لایه ۲ خودش برای جبران وام‌های کاربران متکی بود. اما این پروژه در ۱۵ اوت رسماً آن زنجیره را کنار گذاشت و در حال حاضر کل اکوسیستم خود را به مِین‌نت اتریوم بازمی‌گرداند و مدل کارمزد زنجیره را با یک استراتژی بازدهی در لایه اپلیکیشن جایگزین می‌کند.

در سپتامبر، Trueo، پروتکل بازار پیش‌بینی پشت بازار DefiLlama، «بازگشت به اتریوم» خود را از Base اعلام کرد. ویتالیک از این طرح حمایت کرد.

اکتبر نیز شاهد موج متمرکزی از اقدامات مشابه بود:

ShapeShift: برنامه استیکینگ rFOX خود را در ۱ اکتبر از Arbitrum به لایه ۱ منتقل کرد، زیرا اکثریت قاطع توکن‌های FOX خود در مِین‌نت نگهداری می‌شوند.

Blast: در ۲ اکتبر تعطیلی تدریجی را اعلام کرد، زیرا درآمد درون‌زنجیره‌ای نمی‌توانست هزینه‌های عملیاتی را پوشش دهد.

Nillion: شبکه Blacklight را در ۵ اکتبر روی لایه ۱ راه‌اندازی کرد و نقشه راه آن بازنشستگی مرحله‌ای لایه ۲ خودش را نشان می‌دهد.

Abstract: در ۶ اکتبر رسماً اعلام کرد که در ۱۵ دسامبر تعطیل خواهد شد، با این تشخیص که مدل زنجیره عمومی مستقل که صرفاً هدفش کاربران عادی باشد پایدار نیست.

برخی پروژه‌های NFT در اکوسیستم Abstract، مانند ROMs و BEARISH از Gigaverse، نیز مهاجرت به لایه ۱ را اعلام کرده‌اند.

وضعیت اصلی در حال بازگشت به لایه ۱؟

پشت این مهاجرت‌ها روندی عمیق‌تر نهفته است: پروژه‌ها در حال جدا کردن ذخیره‌سازی وضعیت از اجرای محاسبات هستند.

برای مثال قراردادهای آتی دائمی جدید سینتتیکس را در نظر بگیرید: سفارش‌ها خارج از زنجیره تطبیق داده می‌شوند، اما وجوه کاربران در لایه ۱ اتریوم نگهداری می‌شود و معاملات در نهایت روی لایه ۱ تسویه می‌شوند.سپس به Derive V3 نگاه کنید، پروژه‌ای که اوایل این ماه آن را تحلیل کردم: برای تضمین سرعت معاملات، تطبیق سفارش‌ها خارج از زنجیره انجام می‌شود؛ محاسبات ریسک از طریق اثبات‌های دانش‌صفر تأیید می‌شوند؛ و دارایی‌های کاربران در قراردادهای L1 اتریوم نگهداری می‌شوند.

ENS v2 از همان رویکرد پیروی می‌کند: خود NFTهای دامنه روی L1 ذخیره می‌شوند؛ زیردامنه‌ها می‌توانند از طریق استاندارد CCIP-Read به حل‌وفصل با گس صفر روی L2 یا خارج از زنجیره دست یابند و هزینه استفاده را کاهش دهند. CCIP-Read به دامنه‌ها اجازه می‌دهد به داده‌های ذخیره‌شده در جای دیگر اشاره کنند.

به عبارت دیگر، اجزای هسته‌ای با ارزش بالا (حفظ دارایی، تأیید مالکیت، تسویه معاملات) به L1 بازمی‌گردند، در حالی که بارهای کاری سنگین و محاسباتی در کم‌هزینه‌ترین و سریع‌ترین محیط‌ها اجرا می‌شوند. این اساساً با مدل سنتی Rollup متفاوت است: Rollupهای سنتی هم وضعیت و هم محاسبات را حمل می‌کنند و کاربران برای برداشت دارایی‌های خود باید فرآیند خروج دست‌وپاگیر را طی کنند.

مقایسه سه معماری: Rollupهای سنتی هم وضعیت و هم محاسبات اجرا را روی لایه ۲ ذخیره می‌کنند؛ برنامه‌های ترکیبی جدید وضعیت هسته‌ای مانند دارایی‌ها و تسویه را روی L1 اتریوم قرار می‌دهند و محاسبات پیچیده را خارج از زنجیره منتقل می‌کنند؛ و Rollupهای زودگذر L1.5 وضعیت خصوصی را در کیف پول کاربر نگه می‌دارند، L1 تنها تعهدات وضعیت و اثبات‌های اعتبار را ذخیره می‌کند و هیچ ذخیره‌سازی داده پایدار در این میان وجود ندارد.

البته، برخی رویکردهای فنی به‌تدریج مرز بین L1 و سایر محیط‌ها را از بین می‌برند.

منطقه اقتصادی اتریوم (EEZ) را در نظر بگیرید که در ماه مارس معرفی کردم: هدف آن دستیابی به ترکیب‌پذیری همزمان بین اتریوم و Rollupهای آن است — یعنی قراردادهای روی زنجیره‌های مختلف می‌توانند مستقیماً در همان تراکنش تعامل داشته باشند.

EEZ به معنای جدا کردن برنامه‌ها از L2 نیست، بلکه به معنای آن است که Rollupها مانند بخشی از L1 احساس شوند. برنامه‌های مرتبط در حال اجرا هستند: در ماه اوت، GnosisDAO رأی داد تا Gnosis Chain را از یک L1 مستقل به یک Rollup با معماری EEZ تبدیل کند.

ایده‌های جدیدتر و هنوز آزمایش‌نشده‌ای نیز وجود دارند. این هفته، پژوهشگر namnc در انجمن Ethereum Research، Rollupهای زودگذر را پیشنهاد کرد که L1.5 نیز نامیده می‌شوند و ایده جداسازی وضعیت-محاسبه را به حد نهایی خود می‌رسانند. منطق این طراحی این است: L1 تنها تعهدات وضعیت کاربر را ذخیره می‌کند و همه اثبات‌ها را تأیید می‌کند؛ کیف پول‌های کاربر خودشان وضعیت خصوصی را نگهداری می‌کنند؛ محاسبات شامل وظایف کوتاه‌مدت است و هیچ وضعیتی پس از پایان اجرا باقی نمی‌ماند. از آنجا که L1.5 وضعیت را به‌صورت پایدار ذخیره نمی‌کند، طبیعتاً فرآیند خروج دارایی نیز وجود ندارد.

با این حال، این موج بازگشت یک پیش‌شرط دارد: L1 اتریوم باید همچنان ظرفیت محاسباتی کافی را حفظ کند. اگر پروژه‌ها سریع‌تر از مقیاس‌پذیری L1 سرازیر شوند، کارمزد گس دوباره افزایش خواهد یافت و کل وضعیت معکوس خواهد شد.

ارتقای مقیاس‌پذیری عمده اتریوم، Glamsterdam، هفته گذشته برنامه راه‌اندازی شبکه آزمایشی خود را به تعویق انداخت و بنیاد اتریوم اعلام کرد که زمان فعال‌سازی شبکه اصلی هنوز مشخص نیست.اما Glamsterdam در حال حاضر حد Gas را در تست‌نت به ۲۰۰ میلیون افزایش داده است، بیش از سه برابر محدودیت فعلی ۶۰ میلیون. با توجه به اثر کاهش کارمزد ناشی از دو برابر شدن قبلی محدودیت Gas، اگر این تغییر متعاقباً در مین‌نت اجرا شود، ظرفیت L1 قابل‌توجه خواهد بود.

مهم نیست اوضاع چگونه پیش برود، روند روشن است: پروژه‌های بیشتری داده‌های وضعیت هسته‌ای خود را به L1 بازمی‌گردانند و ENS تنها جدیدترین عضو است.